د مطبوعاتو د آزادۍ له نړیوالې ورځې سره سم، د ملګرو ملتونو یو شمېر چارواکو، په ټولنه نړۍ کې د خبریالانو په خوندیتوب او امنیت باندې ټینګار کړی دی.
رخشانه: د ملګرو ملتونو سرمنشي آنتونیو ګوترش نن (یکشنبې د غوايي ۱۳ مه) په خپله اېکس پاڼه لیکلي، د رسنیو کارکوونکي د سانسور، څار، حقوقې ځورونې او ان مرګ سره مخ دي.
ګوترش لیکلي دي چې «ډېری وخت، لومړني قربانیان هغه خبریالان دیو چې د حقیقت راپورته کولو لپاره ټول څه په خطر کې اچوي، نه یوازې په جګړه، بلکې هر ځای کې د واک خاوندان له څارنې او ځواب ورکولو څخه وېره لري.»
د ملګرو ملتونو سرمنشي په ټولنه کې د بیان آزادۍ پر رول ټینګار کړی وايي «ټولې خپلواکۍ د مطبوعاتو په آزادۍ پورې تړلې دي. له هغو پرته، نه بشري حقونه مانا لري، نه تل پاتې پراختیا او نه هم سوله.»
ښاغلي ګوترش ویلي، کله چې «د باور وړو معلوماتو ته لاسرسی له منځه لاړ شي، بې باوري خپلې ریښې غځوي او کله چې خبریالان کمزوري کړای شي، د بحرانونو مخنوی او حل خورا ستونزمن کېږي.»
هغه زیاته کړې، په وروستیو کلونو کې د هغو خبریالان شمېر چې وژل شوي د پام وړ زیاتوالی کی. ډېری د هغوی په جګړیزه سیمو کې په قصدي توګه په نښه کړای شوي دي.
د ده په وینا، د خبریالانو په وړاندې شوي جرمونه پنځه اتیا سلنه له څېړلو او سزا ورکولو پرته پاتې شوي. اقتصادي فشارونو، نوې ټیکنالوژۍ او هدفمنده لاسوهنې هم د مطبوعاتو آزادۍ په بې مخینې توګه تر فشار لاندې راوستې ده.
د ملګرو ملتونو د سرمنشي مرستیاله آمنه محمد هم پر خپله اېکس پاڼه لیکلي، «یوه آزاده او خپلواکه رسنۍ د سولې او عدالت لید دی، او معتبره خبریالي کولی شي، له ناسمو معلوماتو سره مقابله وکړي او متقابل درک پیاوړی کړي.»
هغې ټینګار کړی، چې د بیان آزادي، د ټکنالوژۍ د اخلاقو کارونه او د خبریالانو امنیت، د سوله غوښتونکو ټولنو لپاره اړین دی.
د ملګرو ملتونو عالي کمېشنر ولکر تورک هم په خپله اېکس پاڼه ویلي، کله چې په رسنیو برید عادي کړای شي، خپله آزادۍ د له منځه تلو په لور ځي.
هغه زیاته کړې، په اوس وخت کې خبریالي په یوه ناخوندي او خطرناکه مسلک اوښتې ده. د رسنیو کارکوونکي په خپلو موټرونو کې بمبارېږي، له دفترونو تښتول کېږي، د زندان د تمبو تر شا غلي او له دندو لرې کېږي.
د ملګرو ملتونو عالي کمېشنر زیاته کړې، یوازې په ۲۰۲۶ کال کې لږ تر لږه ۱۴ خبریالان وژل شوي. په تېرو ۲۰ کلونو کې له هرو لسو وژنو یوازې د یوې حساب ورکول په بشپړه توګه تر سره شوی دی. هغه ویلي، لبنان د رسنیو د کارکوونکو لپاره تر ټولو خونړۍ هېواد دی.
د هغه په وینا، دا مهال په ټوله نړۍ کې ۳۳۰ خبریالان او د رسنیو کارکوونکي په بند کې دي او ۵۰۰ ملکي خبریالان او د بشري حقونو وېبلاک لیکوالان هم په زندان کې ژوند تېروي.
د ملګرو ملتونو عالي کمېشنر د رسنیو په وړاندې آنلاین ځورونې او زور وینې ته اشاره کړې وايي، دا وضعیت د دې لامل کېږي، چې رسنۍ د خپلو فعالیتونو د دوام لپاره واقعیتونه پټ کاندي.
نوموړي زیاته کړې آنلاین ځورونه او زور وینه، په نااندوله توګه ښځې په نښه کوي. یو په څلورمه برخه ښځینه خبریالانې له آنلاین ځورونې، له هغې جملې د تخریبي کمپاینونو او جنسي تاوتریخوالي سره مخ شوې دي.
د ملګرو ملتونو عالي کمېشنر ویلي، دولتونه باید د رسنیو ځورولو او څارلو ته د پای ټکی کېږي، خپل سري محدودیتونه لري کړي او ناوړه ګټه اخیستوونکي قوانین له منځه یوسي.
