د بحران نړیوالې ډلې (ICG) په یوه راپور کې لیکلي، افغانستان کې د ښځو په وړاندې د طالبانو له پراخو محدودیتونو سره سره، ډېری افغان مېرمنو وړو کاربارونو تر ډېره د کور کارونو ته مخه کړې.
رخشانه: دې بنسټ پرون ناوخته (یکشنبې د غوايي ۲۷ مه) خپل راپور د «بې ثباته ژوند کرښه؟ افغانستان کې د ښځو په مشرۍ کارو بار» تر سرلیک لاندې خپور کړی او به هغې کې یې د ښځو د کسب و کار په وړاندې په خنډونو رڼا اچولې ده.
په دې راپور کې راغلي، په دولتي ادارو، نړیوالو او داخلي بنسټونو کې د افغان ښځو د کار له مخنیوي وروسته، ډېری ښځې د کور په کارونو، لاسي صنایعو او خوراکي توکو په تولید کې فعالیت کوي.
راپور وايي، ډېری دا کارونه د ښځو له خوا له کوره تر سره کېږي او د هغوی محصولات بازارونو ته د نه لاسرسېدو له امله، د ټولنیزو شبکو له لارې او په انلاین ډول پلورل کېږي.
د بحران نړیوالې ډلې راپور زیاته کړې، د ۲۰۲۱ په اګست کې واک ته د طالبانو له بیا رسېدو وروسته، د ښځو لپاره د کار جوازونو ورکړه څلور برابره زیاته شوې او ډېری د دې کارو بارونو له رسمي جواز پرته تر سره کېږي.
دې ډلې په خپل راپور کې ټینګار کړی، چې د ښځو په ګرځېدو محدودیتونه، بازار او نندارتونونو او عمومي ځایونو ته د تګ پر مهال د شرعي محرم لرل، د دې کارو بار د مخینوي لامل شوي دي.
راپور کې ویل شوي، یو شمېر مېرمنې له سوداګریزه نندارتونونو، د ښځو لپاره د ځانګړو بازارونو او د نړیوالو بنسټونو له خوا په محدوده کچه د ملاتړو پروګرامونو له لارې توانېدلې، چې د خپل فعالیت لمن پراخه کړي.
د دې راپور له مخې، پانګې ته نه لاسرسی، د بانکي نظام کمزوري، د مسلکي زده کړو محدودیت او د نړیوالو مرستو کمېدل، په افغانستان کې د ښځو د کارو بار د ودې مخنوی کړی دی.
د بحران نړیواله ډله وايي، طالبان باید د نندارتونونو په جوړولو سره د ښځینه متشبثینو او سوداګرو مېرمنو ملاتړ وکړي، د دوی سوداګرۍ ته وده ورکړي او سوداګریزې شبکې یې پراخه کړي.
همدارنګه دې ډلې له انړیوالو بنسټونو او بسپنه ورکوونکو غوښتي، په افغانستان کې د ښځینه سوداګرو او کاروباریانو ته نغدې مرستې ورکړي روزنیزې لړۍ ورته پیل کړي او د هغوی له کاروباره ملاتړ وکړي.
طالبانو واک ته تر رسېدو وروسته، په هېواد کې د ښځو او نجونو پر حقونو او اساسي خپلواکیو سخت محدودیتونه لګولي دي.
دې ډلې د نورو محدودیتونو سربېره، ښځې او نجونې په دولتي ادارو، نړیوالو او کورنیو بنسټونو کې له کار کولو راګرځولې او په هېواد کې د زرګونه ښځو د بېکارۍ لامل شوي دي.
په افغانستان کې ښځې یوازې د زده کړې او روغتیا په برخو کې په محدود ډول فعالیت لري. دې ډلې په دې دوه برخو کې هم د ښځو په کار محدودیتونه لګولي دي.
