د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړی راپور ورکوونکی ریچارد بنټ په یوه راپور وايي، افغان ټولنه نه باید اجازه ورکړي، چې د طالبانو ځپوونکی نظام او افغانستان کې بنسټیز کړای شوی تبعیض عادي کړای شي.
رخشانه: دا راپور نن (پنشنبې د لړم ۷ مه) د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د ۲۰۲۵ د نوامبر څخه د ۲۰۲۶ تر اګست پورې د بشري حقونو د وضعیت په اړه خپور شوی دی. ټاکل شوې ښاغلی بنټ خپل راپور نن په نیویارک کې د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته وړاندې کړي.
بنټ په دې راپور کې لیکلي، طالبانو د واک تر لاسه کولو وروسته، په افغانستان کې د شځو او نجونو پر وړاندې د جنسیت پر بنسټ په تدریج سره له تبیعض نه ډک سیاسي اقدامات لګولي او پلي کړي دي.
نوموړي زیاته کړې، طالبانو د تېرو څه باندې کلونو په جریان کې د ښځو او نجونو د ژوند د بنسټیزو اړخونو، له هغې جملې د تګ راتګ په خپلواکۍ، زده کړو، کار، د بیان آزادۍ او په عمومي ژوند کې د ګډون کابو کولو لپاره اقدامات کړي دي.
د بنټ په وینا، په ښوونځیو او پوهنتونونو په ځانګړې توګه په طبي انستېتیوتونو کې د نجونو پر زده کړه د طالبانو محدودیتونو، په روغتیايي سکتور، چې له وړاندې د زیاتو ستونزو سره مخ وو، جدي اغېز کړی دی.
نوموړي د طالبانو د محدودونونکو قوانینو توشېح ته په اشارې سره ویلي، د دې ډلې د امربالمعروف قانون، د نارینه وو، هلکانو، د جنسي تنوع لرونکو کسانوو قومي او مذهبي لږکیو، له ټولنې څنډې ته کړای شویو کسانو د عمومي ژوند ټول اړخونه او خپلواکه رسنی تر اغېز لاندې نیسي او د ښځو او نجونو ژوند محدودوي.
په راپور کې راغلي، د دې قانون تر توشېح وروسته، د طالبانو د امربالمعروف ځواکونه په ټولو ولایتونو کې له پراخو اجرايي واکونو برخمن شوي او د دې قانون د پلي کولو لپاره په ټول هېواد کې منسجم او سیستماتیک اقدامات تر سره کوي.
بنټ ویلي، طالبانو په تېرو څه باندې پنځو کلونو کې د مخکني نظام تقنیني او قضايي جوړښتونه، چې د بشري حقونو د ملاتړ او له بشري سرغړونو د مخنیوي برخه کې یې اساسي رول درلود، منحل کړي یا یې په اساسي ډول بدل کړي دي.
هغه په خپل راپور کې لیکلي، طالبانو د ۲۰۲۱ له اګست وروسته، د اعدام او بدني سزاو علني احکام، له هغې جملې د خلکو په وړاندې په دورو وهلو بیا پیل کړي. دې ډلې په تېرو څه باندې پنځو کلونو کې لږ تر لږه ۱۲ تنه په عام محضر کې اعدام کړي دي.
بنټ زیاته کړې، دا سزاوې په دې وروستیو کلونو کې د پام وړ زیاتې شوې، په داسې ډول چې په ۲۰۲۵ کال کې د صادر شويو احکامو شمېر، د تېرو څلورو کلونو څخه زیات وو.
دی وايي، طالبانو پرته له دې چې «عمومي بښنې» ته ژمن و اوسي، د ۲۰۲۱ څخه د ۲۰۲۵ تر سپټمبر پورې د پخوانیو امنیتي ځواکونو ۲۶۱ غړي وژلي دي.
د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي په خپل راپور کې ویلي، طالبانو په مذهبي آزادیو محدودیتونه لګولي او دې ډلې ان حنفي مذهب د خپلو ټولو قوانینو د بنسټ په توګه غوره کړی دی.
بنټ د بشري حقونو په توګه د مذهب او عقیدې پر آزادۍ ټینګار کړی وايي، د مذهب یا عقیدې آزادي هېڅکله نه باید د ټولنې د یوې ځانګړې ډلې، له هغې جملې د ښځو او نجونو په وړاندې د تبعیض د توکو په توګه وکارول شي.
همدارنګه هغه په خپل راپور کې لیکلي، د ۲۰۲۱ له اګست نه تر نن پورې، د ټولنیزو کیسو او خبرو د کابو کولو لپاره بېلا بېل اقدامات تر لاس لاندې نیولي دي.
د هغه په وینا، دې ډلې د بیان پر آزادۍ په ځانګړې توګه د خپراوي په آزادۍ او د اطلاعاتو تر لاسه کولو باندې پراخ محدودیتونه لګولي دي.
بنسټ ویلي، د طالبانو د امربالمعروف قانون له مخې په رسنیو کې د ساه کښو موجوداتو انځور خپرول بند دي. دې ډلې د ژوندۍ سیاسي خپرونې هم بندې کړې او رسنۍ یې ملزمې کړې، چې مخکې له مخکې ثبت او تایید شوي پرواګرامونه خپاره کړي.
نوموړي زیاته کړې، دغه ډلې همدارنګه په رسنیو کې د ښځو شتون د تدریجي محدودلو لپاره اقدامات تر سره کړي، چې دا اقدامات ښځینه خبریالانې د خپل مسلکي مسوولیتونو په برخه کې له نورو محدودیتونو سره مخ کړې دي.
د افغانستان د بشري حقونو لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ویلي، طالبانو د کلتوري تنوع او د افغانستان د غني دودونو د ځپلو لپاره اقدامات تر سره کړي، د نورز د اختر او د یلدا د شپې لمانځل یې بند کړي دي.
نوموړي په خپل راپور کې لیکلي، طالبانو د ۲۰۲۱ کال نه وروسته، د ښځو لپاره ورزش ممنوع اعلان کړی او ټولې ښځینه لوبډلې یې منحل کړې دي.
