د ماشومانو د ساتنې سازمان وايي، په افغانستان کې پر حاده خوارځواکۍ د اخته ماشومانو شمېر مخ پر زیاتېدو دی او له هرو ۱۰ ماشومانو یو هغه یې په حاده خوارځواکۍ اخته دی.
رخشانه: دې سازمان نن (پنشنبې د زمري ۲۲ مه) په یوه راپور کې ویلی، د بودیجې سخت کمښت، په افغانستان کې د کابو ۶۰۰ روغتیايي مرکزونو د تړل کېدو لامل شوی دی.
د دې سازمان په راپور کې راغلي، د ۲۰۲۶ کال په دویمه ربع کې د ماشومانود شدیدې خوارځواکۍ یا ډنګروالي کچه د تېر کال د همدې مودې په پرتله، د افغانستان په دوه پر درېیمه ولایتونو کې ډېره شوې ده.
د راپور له مخې، په تېرو څلورو کلونو کې تر پنځه کلنۍ کم عمره ماشومانو کې د حادې خوارځواکۍ کچې ۱۴ سلنه زیاتوالی کړی او په ۲۰۲۶ کال کې یې ۳.۷ میلیونه ماشومان تر اغېز لاندې راوستي دي.
راپور راوړي، په همدې څلور کلنه دوره کې، له افغانستان سره بشري مرستې کابو۷۰ سلنه کمې شوې دي او په ۲۰۲۲ کال کې له ۳.۲۷ میلیارد ډالرو، په ۲۰۲۵ کې یو میلیارد ډالرو ته رسېدلې ده.
د ماشومانو د خوندیتوب سازمان وايي، د بودیجې د کمښت له امله، په افغانستان کې کابو ۶۰۰ روغتیايي مرکزونه تړل شوي یا یې فعالیت درېدلی دی، هغه ګام چې شاوخوا څلور میلیونه کسان، چې نېږدې نیمايي یې ماشومان دي، تر اغېز لاندې راوستي دي.
دې سازمان ویلي، د مرستو له کمېدو وروسته او له لنډ مهاله بودیجې په ګټې اخیستنې سره توانېدلی، چې ۱۴ روغتیايي مرکزونه پرانستي وساتي او هېواد په لرې پرتو سیمو کې اساسي خدمات وړاندې کړي، خو د دې مرکز راتلونکې اوس مهال د ګواښ سره مخ ده.
په راپور کې راوړل شوي، د مرستو د کمېدو له امله، د ۲۰۲۵ کال له پیله شاوخوا ۷۰۰ زره کسان، له هغې جملې ۱۴۰ زره تر پنځه کلنۍ ټيټ ماشومانو، لومړنیو روغتیايي خدماتو ته لاسرسی له لاسه ورکړی دی.
په افغانستان کې له ماشومانو د ساتنې سازمان سیمه ییز مدیر آشیش دامله وايي، نړۍ نه شي کولی سترګې پټې کړي. سختې لوږې، د راستنېدونکو خطرناک شمېرې او د طبیعي پېښو وروسته پراخ داخلي بې ځایه کېدنې، وروستیو شخړو او د څلورو کلونو وچکالۍ او محدوده بشري سرچینو د سقوط تر برید فشار راوړی دی.
هغه و ویل: «موږ پوهېږو، چې ۲۲ میلیونه افغان ماشومان کومو شیانو ته اړتیا لري. پوهېږو د هغه مخ پر زیاتېدونکي بحرانونو د درولو لپاره، چې د هغوی ژوند یې ګډوډ کړی، کوم ګامونه پورته کول ګټور دي، خو زموږ د بشري مرستو اساسي پروګرامونه د بودیجې د کمښت او د حکومتونو له خوا د اوږدمهاله پراختیايي مرستو نشتوالي له امله، د خطر سره مخ کړي دي.»
هغه په افغانستان کې د روغتیايي خدماتو د وړاندېکولو برخه کې د مرستو د چټک کمښت په اړه خبرداری ورکړ او ویې ویل: «نړیواله ټولنه اوس له یوه غوراوي سره مخ ده: آیا یوازې د کورنیو د پاشل کېدو ټکي ته تر رسېدو وروسته بحرانونو ته ځواب وايي، یا دومره ژر ګام پورته کړي، چې وکولی شي د ماشومانو له ژوند، حقونو او راتلونکې ساتنه وکړي.»
د ماشومانو د خوندیتوب سازمان ویلي، تېر کال یې له دوه میلیونه زیاتو کسانو ته، چې نېږدې نیمايي یې ماشومان وو، خدمات وړاندې کړي دي. د دې سازمان په وینا، په تېر یوه کال کې، په حاده خوارځواکۍ اخته کابو پنځه زره ماشومان یې درملنه کړي دي.
