د ښځو د حقونو فعالانو نیویارک کې د ملګرو ملتونو په څنګ ناسته کې د بشري حقونو وضعیت په ځانګړې توګه د افغان ښځو وضعیت او په دې هېواد کې د جنسیتي توپیر د رسمیت پېژندنې څخه د نړیوالې ټولنې د پاملرنې غوښتنه وکړه.
رخشانه: دا غونډه د دوشنبې په شپه (د وږي ۳۰ مه) د «افغانستان کې ښځو، سولې، عدلت، ملي روغې جوړې» تر نامه لاندې نیویارک کې د یو شمېر هېوادونو د استازو او ښځو او بشري حقونو د افغان فعالانو په ګډون جوړه شوه.
د بشري حقونو فعالې او د نوبل جایزې ځوانې ګټونکې ملالې یوسفزۍ په دې ناسته کې و ویل، هغه څه چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې پښېږي، د سلطې بنسټیز کولو یو ډول دی.
د هغې په وینا، څه چې په افغانستان کې رامنځ ته کېږي، باید جنسیتي توپیر وبلل شي، ځکه ښځې او نجونې په سیستماتیک ډول ځپل کېږي.
د بشري حقونو دې فعالې افغان ښځو د ته د نړیوالې ټولنې پر نه پاملرنې نیوکه وکړه وايي، افغان ښځې او نجونې غواړي خپله د خپل راتلونکي برخلیک په اړه تصمیم ونیسي.
هغې ویلي دي: «افغان ښځې باید په ټولو هغو خونو کې حضور ولري، چې د هغوی د راتلونکې په اړه په کې تصمیم نیول کېږي. موږ نه شو کولی د نجونو له حقونو د ساتنې په برخه کې کوم جوجاړی وکړ.»
او گفته است: «زنان افغانستان باید در همان اتاقهایی حضور داشته باشند که درباره آینده آنها تصمیم گرفته میشود. ما نمیتوانیم درباره حفاظت از حقوق دختران هیچ سازشی انجام دهیم.»
په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست نصیر احمد فایق په دې ناسته کې ویلي، یوازې افغان ښځې قرباني نه دي، هغوی ګټه رسوونکې او د ټولنې مشرانې دي.
نوموړي، له خپلو اساسي حقونو د افغان ښځو او نجونو تېر پنځه کلن محرومیت ته په اشارې زیاته کړې، هغوی په دې موده کې، سره له دې چې د طالبانو محدودیتونه وو، د زده کړو، عدالت او خپلو اساسي حقونو لپاره مبارزه کړې ده.
فایق د طالبانو تر واک لاندې افغانستان کې د بشري حقونو وضعیت خراب وباله او د طالبانو تر ولکې لاندې افغانستان د بشري حقونو په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو وضعیت ته د پاملرنې غوښتنه یې وکړه.
ملګرو ملتونو کې د افغانستان د دایمي استازولۍ سرپرست وايي، د ښځو ګډون باید مستقیم، مانا لرونکی او د هر سیاسي بهیر په متن کې وي.
نوموړي ټینګار کړی، یوازې افغان ښځې قرباني نه دي، هغوی ګټه لرونکې او د ټولنې مشرانې دي او هېڅ ډول سوله د ټولنې د نیمايي وګړو د نه پام کې نیولو او حذفولو سره امکان نه لري.
د ښځو د حقونو فعالې ګیسو یاري په دې ناسته کې ویلي، طالبانو په تېرو پنځو کلونو کې د افغان ښځو او نجونو په وړاندې له ۲۰۰ زیات فرمانونه صادر کړي او د هغوی د ژوند ټول اړخونه یې تر اغېز لاندې راوستي دي.
هغه زیاته کړې، طالبانو د امربالمعروف قانون په توشېح سره، پر ښځو محدویتونه لا زیات کړي او د هغوی غږ او څېره یې عورت بللی دی.
د ښځو د حقونو دا فعاله وايي، طالبانو د «زوجینو جلاوالي» اصولنامې په توشېح کولو سره، په افغانستان کې د ماشومتوب واده په رسمیت پېژندلی دی.
هغې دې قانون ته په اشارې پر افغانستان د طالبانو د واکمنۍ له دوام اندېښنه ښودلې وايي، د طالبانو نظام له بنسټیزې ځپنې جوړ نظام دی او جنسیتي توپیر به د راتلونکي نسل لپاره خورا ناوړه پایلې ولري.
نوموړې له طالبانو سره د یو شمېر بنسټونو او هېوادونو په تعامل نیوکه کړې ویلي یې دي، له طالبانو سره اړیکې د دې لامل شوې، چې دا ډله «د جنسیتي توپیر رژیم» لا کلک کړي.
د ښځو د حقونو دې فعالې ټینګار کړی، افغان ښځو او نجونو د طالبانو د محدودیتونو سره سره، د هغوی د سیاسیتونو او قوانینو په وړاندې مبارزه کوي.
ګیسو یاري له نړیوالې ټولنې او د بشري حقونو له بنسټونو غوښتي، چې د بشري حقونو د وضعیت په ځانګړې توګه د طالبانو تر واک لاندې افغان ښځو او نجونو د وضعیت له عادي کولو مخنیوی وکړي او د ښځو او نجونو غږ ته غوږ شي.
د ښځو د حقونو فعالې میترا مهران هم په دې غونډه کې د ښځو او نجونو په وړاندې د طالبانو محدودیتونو ته اشاره کړې وايي، افغانستان کې روان وضعیت «جنسیتي توپیر» دی او باید د نړیوالې ټولنې له خوا په رسمیت وپېژندل شي.
د هغې په وینا، تر اوسه پورې ۱۴ هېوادونو په نړیوالو قوانینو کې د «بشریت په وړاندې جرم په توګه» د جنسیتي توپیر د په رسمیت پېژندنې څخه ملاتړ کړی دی.
مهران ټینګار کړی، سرهله دې چې افغان ښځې او نجونې په تېرو پنځو کلونو کې، د طالبانو له سختو او پراخو محدودیتونو سره ژوند کړی، خو د هغوی په وړاندې د نړیوالې ټولنې دریځ روښانه نه وو.
